Dieses Blatt erklärt die Lehre so, dass sie jemand ohne jede Vorkenntnis beim ersten Lesen versteht. Es steht neben den Vortragsübersetzungen, nicht in ihnen: Im Transkript spricht nur der Lehrer, hier stehen die Erklärungen zu seinen Wörtern. Das Pali steht in Klammern. Wer es weglässt, verliert nichts.
Die Grundregel lautet: Wenn dies da ist, kommt das. Wenn dies aufhört, hört das auf (paṭiccasamuppāda, das abhängige Entstehen). Die zwölf Sätze zeigen, was «dies» und «das» ist.
Die Kette lässt sich im gelebten Augenblick nur an einer Stelle anhalten: zwischen Satz 7 und Satz 8, beim Gefühl (19.9., 06:22). Wer in dem Moment da ist und merkt «jetzt gefällt es, jetzt missfällt es», bei dem wächst aus dem Gefühl kein Wollen. Ohne Wollen kein Festhalten, ohne Festhalten keiner, der leidet.
Das Bild dazu, das der Lehrer von Buddhadāsa übernimmt, ist die Liane (19.9., 21:55): Man schneidet sie in der Mitte durch. Blüten und Früchte treibt sie an der Spitze, und dort kommt jetzt nichts mehr an.
Im Alltag: Jemand sagt etwas Scharfes. Bevor ich antworte, merke ich: «unangenehm». Mehr ist nicht nötig. Wer das Gefühl als Gefühl bemerkt hat, antwortet anders.
Jede Karte sagt, was das Wort im Vortrag heisst, und was man damit im Alltag beobachten kann. Die Bilder stammen aus den Vorträgen von Ajahn Jayapañño; Datum des Vortrags und Zeitmarke im Video stehen dabei (19.9. = Abendvortrag vom 19. September 2026, 23.9. = Morgenvortrag vom 23. September 2026).
Eins entsteht, weil das andere da ist. Wenn dies da ist, kommt das; wenn dies aufhört, hört das auf. Der Lehrer nennt es ein Rad, das sich dreht. Anhalten kann es nur eine Achtsamkeit, die schnell genug ist (19.9., 01:05).
Im AlltagWas war gerade vorher da, bevor diese Stimmung kam?
Nicht sehen, wie es ist. Der Fisch lebt im Wasser und kennt das Wasser nicht; wer im Leiden lebt, kennt das Leiden nicht (19.9., 04:15).
Im AlltagWann habe ich heute zum ersten Mal bemerkt, dass ich angespannt bin? Und wie lange war ich es schon?
Der Geist erschafft. Er wiederholt Fühlen und Denken, bis das Erschaffene wie eine Welt und wie ein Ich aussieht. Auch die Bilder, die in der Meditation erscheinen, hat der Geist selbst erschaffen (19.9., 12:26).
Im AlltagWelche Geschichte über diesen Menschen erzähle ich mir gerade zum hundertsten Mal?
Ein Körper, und das, was ihn fühlt, benennt und etwas will. Der Lehrer sagt: Man legt den Körper ab und sieht darum den Geist; man legt die Form ab und sieht darum die geistige Seite (19.9., 05:47).
Im AlltagWas davon ist gerade Körper, und was ist das, was darüber redet?
Die Stelle, wo aussen und innen zusammenkommen, sodass Wissen entsteht. Sechs Paare: Auge und Bild, Ohr und Ton, Nase und Geruch, Zunge und Geschmack, Körper und Berührung, Geist und Gedanke. Über diese Brücken kommt die Welt in den Geist.
Im AlltagÜber welche Brücke kommt gerade etwas herein?
Etwas kommt über eine Sinnesbrücke und trifft. Es gibt eine Welle (19.9., 16:07).
Im AlltagWas hat mich gerade getroffen: ein Ton, ein Blick, ein Gedanke?
Angenehm, unangenehm oder keins von beiden. Noch keine Emotion, nur dieses erste Vorzeichen. Das Unangenehme sieht man am deutlichsten; das Angenehme ist fein, und man hält es noch gern fest (19.9., 09:06, 09:47). Hier lässt sich die Kette durchtrennen.
Im AlltagJetzt gerade: angenehm oder unangenehm?
Haben wollen oder weghaben wollen. Man sieht nur den Reiz, nicht den Schaden (19.9., 10:08).
Im AlltagWas will ich gerade haben? Was will ich gerade weghaben?
Festhalten. Auch am Zorn hält man fest, weil eine Lust darin steckt; darum wird man ihn nicht los (19.9., 14:19).
Im AlltagWoran halte ich gerade fest, obwohl es weh tut?
Zu jemandem werden: der Beleidigte, der Sieger, der Recht hat. Wo kein Werden gebildet wird, hat das Bewusstsein keinen Ort zum Wohnen (19.9., 23:01).
Im AlltagWer bin ich in diesem Streit gerade geworden?
Nicht nur der Schmerz von Körper und Geist, sondern: Es hält nicht. Was unbeständig ist, trägt nicht, und was nicht trägt, bin nicht ich (19.9., 07:29, 21:17). Im Vortrag steht meist die Kurzform «Leiden».
Im AlltagWorauf verlasse ich mich gerade, das sich sicher ändern wird?
Sich erinnern, dass man hier ist, und es rechtzeitig merken. Das Gegenteil ist nicht Zerstreutheit, sondern ausser sich sein: blind vor Wut, kopflos.
Im AlltagBin ich gerade da? Wann war ich zuletzt weg?
Vier Orte, an denen die Achtsamkeit wohnt: Körper, Gefühl, Geist und das, was im Geist geschieht. Atembewusstsein, die vier Grundlagen und die sieben Glieder des Erwachens sind nach dem Lehrer ein und dieselbe Sache; die Namen sagen nur, wie vollständig die Achtsamkeit schon ist (19.9., 00:00, 00:38).
Im AlltagWo ist meine Aufmerksamkeit gerade: beim Körper, beim Gefühl, bei der Stimmung, bei einem Gedanken?
Es merken, während es aufkommt, nicht eine Stunde später. Die Achtsamkeit staut den Strom (19.9., 02:16).
Im AlltagHabe ich den Ärger bemerkt, bevor ich die Mail abgeschickt habe, oder danach?
Ein Geist, der fest steht und sich nicht über Auge und Ohr fortziehen lässt. Er weiss alles, aber er läuft nichts hinterher (19.9., 20:07, 20:40).
Im AlltagBei einer Sache bleiben, zehn Atemzüge lang. Wie oft bin ich weggelaufen?
So ausgeführt, dass es wirkt. Konzentration ist erst korrekt, wenn Geistesgegenwart dabei ist (19.9., 08:33). Wer nur starrt, übt falsch.
Im AlltagBin ich konzentriert und da, oder nur verbissen?
Sich seiner selbst gewahr sein beim Einatmen und beim Ausatmen. Der Atem ist der wirkliche Weg der Gehmeditation: hinein und hinaus. Māra (die Versuchung) kann es nicht sehen (19.9., 09:06, 33:11, 34:07).
Im AlltagDrei Atemzüge an der Ampel, im Lift, vor dem Anruf.
Zuerst den Geist ruhig machen, dann sehen, wie es ist. Man beginnt mit der Ruhe, bevor man zur Einsicht geht; die Ruhe braucht man ohnehin als Boden (19.9., 00:38).
Im AlltagBin ich ruhig genug, um überhaupt etwas zu sehen?
Was heranwächst, wenn die Achtsamkeit vollständig wird: Achtsamkeit, Untersuchen, Tatkraft, Freude, Zur-Ruhe-Kommen, Konzentration, Gleichmut. Auf dieser Stufe heisst es nicht mehr Glück, sondern Zur-Ruhe-Kommen: Der Körper kommt zur Ruhe, der Geist kommt mit zur Ruhe (19.9., 28:18).
Im AlltagWas ist heute schon von selbst ruhiger geworden?
Das, was weiss, und das, was gewusst wird, sind zweierlei. Das Gefühl ist da, aber es ist nicht «ich fühle» (19.9., 16:41). Einen «Wissenden» gibt es nicht, es gibt nur das Wissen; wer einen Wissenden sucht oder erschafft, weiss verblendet (23.9., 00:42).
Im Alltag«Da ist Ärger» statt «ich bin wütend». Macht das einen Unterschied?
Lichtgestalten, Kristalle, Himmel, Hölle, Stimmen: Alles kommt aus der Wahrnehmung, aus Orten, an denen man schon war; es ist etwas, das der Geist erschafft (23.9., 15:00, 15:44). Es hat keine Bedeutung; wer es sieht, kehrt zum Atem zurück (23.9., 16:48, 18:23).
Im AlltagWenn beim Sitzen ein Bild oder ein Gedanke aufsteigt: Schaue ich ihm nach, oder kehre ich zum Atem zurück?
Ein Sehen durch Hinstarren, noch keine Erkenntnis (ñāṇa); gab es schon vor dem Buddha (23.9., 09:00, 11:47). Mit ihrer Kraft kann man Zorn niederdrücken, aber wie ein heruntergebogener Ast schnellt er zurück, sobald die Kraft nachlässt (23.9., 22:46).
Im AlltagHalte ich meinen Ärger nur nieder, oder sehe ich, wie er kommt?
Wissen, ohne hinterherzulaufen und ohne zu urteilen. Was kommt, wird gewusst; mehr nicht (19.9., 18:38, 20:45).
Im AlltagEin Geräusch hören, ohne es gut oder schlecht zu finden.
Das Wort, das der Lehrer an alles hängt: verirrt im Bekommen, im Haben, im Sein, im Glück, im Leid. Was da ist, ist da, weil man verirrt ist; ist man nicht verirrt, ist da gar nichts (23.9., 38:45). Auch das Wissen kann eine Verirrung sein: verblendet wissen (23.9., 00:42).
Im AlltagWorin bin ich gerade verirrt: im Bekommen, im Haben, im Rechthaben?
Die erste Stufe des Erwachens ist erreicht, wenn drei Dinge zu Ende sind: die Ich-Ansicht, der Zweifel und das Hängen an Regeln und Ritualen. Der Lehrer beschreibt, wie es sich in der Übung zeigt: Der Zorn wird schwächer, bis er nicht mehr entsteht; Unmut, Bedauern und Sehnsucht bleiben noch und gehen auf der zweiten Stufe zurück (23.9., 23:20).
Im AlltagWenn mich heute etwas ärgert: Wird daraus Wut, oder bleibt es beim Unmut?
Das, woraus «ich» zusammengesetzt ist: Körper, Gefühl, Wahrnehmung, das, was der Geist erschafft, Bewusstsein. Keines davon bin ich (19.9., 19:04).
Im AlltagWas gerade weh tut: Ist es der Körper, das Gefühl oder die Geschichte dazu?
Es wird alt und verfällt, es kann nicht bestehen bleiben, es verändert sich. Was unbeständig ist, das ist Leiden. Was Leiden ist, das ist Nicht-Selbst: nicht ich (19.9., 07:29).
Im AlltagWas an mir ist seit gestern gleich geblieben?
Die feste Annahme, dieser Körper sei ich. Sie aufzugeben heisst nicht, den Körper wegzuwerfen. Nur die Ansicht, dieser Körper sei ich, geht zu Ende (19.9., 05:00).
Im AlltagWenn der Rücken schmerzt: «mein Rücken schmerzt» oder «ich bin kaputt»?
Jede Sache hat eine Seite, die lockt, und eine, die kostet. Solange man im Reiz verirrt ist und den Schaden nicht sieht, schüttelt man es nicht wirklich ab (19.9., 10:08).
Im AlltagWas lockt mich gerade? Und was kostet es mich?
Was im Geist eingelegt ist und gärt, und Neigungen, die tief unten schlummern. Erreichbar werden sie erst, wenn die Achtsamkeit die Kette rückwärts verfolgt, vom Gefühl zurück zur Unwissenheit (19.9., 22:45, 27:14).
Im AlltagWelche Reaktion von mir ist so alt, dass ich sie für meinen Charakter halte?
Die Form für die Sache halten: andere tadeln, weil sie nicht üben, nicht an der Andacht teilnehmen, nicht rezitieren wie wir (19.9., 30:37, 31:09).
Im AlltagWen beurteile ich gerade nach seiner Form?
Alles, was einen von der Übung weglockt. Wer im Atem auf und ab geht, hinein und hinaus, den kann Māra nicht sehen (19.9., 34:07).
Im AlltagWas lockt mich gerade vom Atem weg?
Der Lehrer schliesst den Vortrag so: Man muss nicht gut darin sein, nicht gut sein und niemandem überlegen sein. Sich seiner selbst gewahr zu sein genügt (19.9., 36:36).
Übersetzung nach dem Sinn, in einfachem Deutsch. Vortrag und Transkript: schwoererd.com/talks/19092026/ · PDF ↓
This page explains the teaching so that someone with no background at all understands it on first reading. It stands beside the translated talks, not inside them: in the transcript only the teacher speaks; here are the explanations of his words. The Pali stands in brackets. Whoever skips it loses nothing.
The basic rule is: when this is there, that comes. When this stops, that stops (paṭiccasamuppāda, dependent arising). The twelve sentences show what “this” and “that” are.
In the lived moment the chain can be stopped at one place only: between sentence 7 and sentence 8, at feeling (19.9., 06:22). Whoever is present in that moment and notices “now it pleases, now it displeases” finds that no wanting grows out of the feeling. Without wanting there is no holding on, and without holding on there is no one who suffers.
The image for this, which the teacher takes from Buddhadāsa, is the vine (19.9., 21:55): you cut it through in the middle. It bears its flowers and fruit at the tip, and nothing arrives there any more.
In daily life: someone says something sharp. Before I answer, I notice: “unpleasant”. Nothing more is needed. Whoever has noticed the feeling as a feeling answers differently.
Each card says what the word means in the talk, and what one can observe with it in daily life. The images come from the talks of Ajahn Jayapañño; the date of the talk and the timestamp in the video are given (19.9. = evening talk of 19 September 2026, 23.9. = morning talk of 23 September 2026).
One thing arises because the other is there. When this is there, that comes; when this stops, that stops. The teacher calls it a wheel that turns. Only a mindfulness that is quick enough can stop it (19.9., 01:05).
In daily lifeWhat was there just before this mood came?
Not seeing how it is. The fish lives in water and does not know water; whoever lives in suffering does not know suffering (19.9., 04:15).
In daily lifeWhen did I first notice today that I was tense? And how long had I been so already?
The mind creates. It repeats feeling and thinking until what it has created looks like a world and like a self. The images that appear in meditation, too, are something the mind itself has created (19.9., 12:26).
In daily lifeWhich story about this person am I telling myself for the hundredth time?
A body, and that which feels it, names it and wants something. The teacher says: you put down the body and therefore see the mind; you put down form and therefore see the mental side (19.9., 05:47).
In daily lifeWhich part of this is body right now, and which part is what talks about it?
The place where outside and inside connect, so that knowing arises. Six pairs: eye and sight, ear and sound, nose and smell, tongue and taste, body and touch, mind and thought. Across these bridges the world walks into the mind.
In daily lifeAcross which bridge is something coming in right now?
Something comes across a sense bridge and strikes. There is a wave (19.9., 16:07).
In daily lifeWhat has just struck me: a sound, a glance, a thought?
Pleasant, unpleasant, or neither. Not yet an emotion, only this first sign. The unpleasant is what one sees most clearly; the pleasant is refined, and one is still glad to hold on to it (19.9., 09:06, 09:47). This is where the chain can be cut.
In daily lifeRight now: pleasant or unpleasant?
Wanting to have, or wanting to be rid of. One sees only the appeal, not the harm (19.9., 10:08).
In daily lifeWhat do I want to have right now? What do I want to be rid of?
Holding on. One holds on even to anger, because there is a pleasure in it; that is why one cannot get rid of it (19.9., 14:19).
In daily lifeWhat am I holding on to right now, although it hurts?
Becoming someone: the offended one, the winner, the one who is right. Where no becoming is built up, consciousness has no place to live (19.9., 23:01).
In daily lifeWho have I just become in this quarrel?
Not only the pain of body and mind, but this: it does not hold. What is impermanent cannot carry weight, and what cannot carry weight is not me (19.9., 07:29, 21:17). In the talk the short form “suffering” is mostly used.
In daily lifeWhat am I relying on right now that is certain to change?
Remembering that one is here, and noticing in time. The opposite is not distraction but being beside oneself: blind with rage, losing one's head.
In daily lifeAm I here right now? When was I last gone?
Four places where mindfulness lives: body, feeling, mind, and what happens in the mind. Mindfulness of breathing, the four foundations and the seven factors of awakening are, the teacher says, one and the same thing; the names only say how complete mindfulness already is (19.9., 00:00, 00:38).
In daily lifeWhere is my attention right now: with the body, the feeling, the mood, a thought?
Noticing it while it is coming up, not an hour later. Mindfulness dams the stream (19.9., 02:16).
In daily lifeDid I notice the anger before I sent the e-mail, or afterwards?
A mind that stands firm and does not let itself be pulled away through eye and ear. It knows everything, but it runs after nothing (19.9., 20:07, 20:40).
In daily lifeStay with one thing for ten breaths. How often did I run off?
Done in such a way that it works. Concentration is correct only when presence of mind is there with it (19.9., 08:33). Whoever merely stares is practising wrongly.
In daily lifeAm I concentrated and present, or merely gritting my teeth?
Being aware of oneself while breathing in and while breathing out. The breath is the real path for walking meditation: in and out. Māra (temptation) cannot see it (19.9., 09:06, 33:11, 34:07).
In daily lifeThree breaths at the traffic light, in the lift, before the phone call.
First make the mind calm, then see how it is. You begin with calm before you go on to insight; you need calm as the ground in any case (19.9., 00:38).
In daily lifeAm I calm enough to see anything at all?
What grows as mindfulness becomes complete: mindfulness, investigation, energy, joy, coming to rest, concentration, equanimity. At this stage it is no longer called happiness but coming to rest: the body comes to rest, and the mind comes to rest with it (19.9., 28:18).
In daily lifeWhat has already become quieter by itself today?
What knows and what is known are two different things. The feeling is there, but it is not “I feel” (19.9., 16:41). There is no “knower”, there is only knowing; whoever searches for or creates a knower knows in a deluded way (23.9., 00:42).
In daily life“There is anger” instead of “I am angry”. Does that make a difference?
Bodies of light, crystals, heaven, hell, voices: all of it comes from perception, from places one has been before; it is something the mind creates (23.9., 15:00, 15:44). It has no importance; whoever sees it returns to the breath (23.9., 16:48, 18:23).
In daily lifeWhen an image or a thought rises while sitting: do I follow it, or do I return to the breath?
A seeing by staring, not yet insight-knowledge (ñāṇa); it existed before the Buddha (23.9., 09:00, 11:47). With its power one can hold anger down, but like a bent branch it springs back as soon as the power gives out (23.9., 22:46).
In daily lifeDo I merely hold my anger down, or do I see it coming?
Knowing without running after it and without judging. What comes is known; nothing more (19.9., 18:38, 20:45).
In daily lifeHear a sound without finding it good or bad.
The word the teacher attaches to everything: lost in getting, in having, in being, in happiness, in suffering. What is there is there because one is lost; if one is not lost, there is nothing at all (23.9., 38:45). Even knowing can be a way of being lost: deluded knowing (23.9., 00:42).
In daily lifeWhat am I lost in right now: getting, having, being right?
The first stage of awakening is reached when three things have come to an end: the view of a self, doubt, and clinging to rules and rituals. The teacher describes how it shows in practice: anger grows weaker until it no longer arises; irritation, regret and longing remain for now and recede at the second stage (23.9., 23:20).
In daily lifeWhen something annoys me today: does it turn into anger, or does it stay at irritation?
What “I” is put together from: body, feeling, perception, what the mind creates, consciousness. None of them is me (19.9., 19:04).
In daily lifeWhat hurts right now: is it the body, the feeling, or the story about it?
It grows old and decays, it cannot stay, it changes. Whatever is impermanent is suffering. Whatever is suffering is not-self: not me (19.9., 07:29).
In daily lifeWhat about me has stayed the same since yesterday?
The fixed assumption that this body is me. Giving it up does not mean throwing the body away. Only the view that this body is me comes to an end (19.9., 05:00).
In daily lifeWhen the back hurts: “my back hurts”, or “I am a wreck”?
Every thing has a side that lures and a side that costs. As long as one is lost in the appeal and does not see the harm, one does not really shake it off (19.9., 10:08).
In daily lifeWhat is luring me right now? And what is it costing me?
What has been pickling and fermenting in the mind, and tendencies that lie sleeping deep down. They come within reach only when mindfulness follows the chain backwards, from feeling back to not knowing (19.9., 22:45, 27:14).
In daily lifeWhich reaction of mine is so old that I take it for my character?
Taking the form for the thing itself: blaming others because they do not practise, attend the service or chant as we do (19.9., 30:37, 31:09).
In daily lifeWhom am I judging by their form right now?
Everything that lures one away from the practice. Whoever walks up and down in the breath, in and out, cannot be seen by Māra (19.9., 34:07).
In daily lifeWhat is luring me away from the breath right now?
The teacher ends the talk like this: you need not be good at it, need not be good, need not be better than anyone. To be aware of yourself is enough (19.9., 36:36).
Translated for meaning, in plain English. Talk and transcript: schwoererd.com/talks/19092026/ · PDF ↓
หน้านี้อธิบายคำสอนให้ผู้ที่ไม่มีพื้นความรู้มาก่อนอ่านครั้งแรกก็เข้าใจ เป็นส่วนที่วางอยู่ข้างบทถอดเสียงธรรมบรรยาย ไม่ได้อยู่ในบทถอดเสียง ในบทถอดเสียงมีแต่คำของท่านอาจารย์ ส่วนหน้านี้เป็นคำอธิบายศัพท์ที่ท่านใช้ คำบาลีอยู่ในวงเล็บ ใครข้ามไปก็ไม่เสียอะไร
หลักมีอยู่ว่า เมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนั้นจึงมี เมื่อสิ่งนี้ดับ สิ่งนั้นจึงดับ (ปฏิจจสมุปบาท) สิบสองประโยคนี้บอกว่า “สิ่งนี้” กับ “สิ่งนั้น” คืออะไร
ในชีวิตจริง วงจรนี้หยุดได้ที่เดียว คือระหว่างประโยคที่ ๗ กับประโยคที่ ๘ ตรงเวทนา (19 ก.ย., 06:22) ผู้ใดอยู่กับปัจจุบันขณะนั้นและรู้ว่า “นี่มันพอใจแล้ว นี่มันไม่พอใจแล้ว” ความอยากก็ไม่งอกออกมาจากเวทนาของผู้นั้น ไม่มีความอยากก็ไม่มีการยึด ไม่มีการยึดก็ไม่มีผู้ทุกข์
อุปมาที่ท่านอาจารย์ยกของท่านพุทธทาสมาคือเถาวัลย์ (19 ก.ย., 21:55) ตัดตรงกลางของมันออก มันผลิดอกออกผลที่ยอด เมื่อตัดแล้วก็ไม่มีอะไรส่งไปถึงยอดอีก
ในชีวิตประจำวัน มีคนพูดแรงใส่เรา ก่อนจะตอบ เรารู้ว่า “ไม่พอใจ” แค่นั้นก็พอ คนที่รู้เวทนาว่าเป็นเวทนาแล้ว จะตอบไม่เหมือนเดิม
บัตรแต่ละใบบอกว่าคำนั้นในธรรมบรรยายหมายถึงอะไร และในชีวิตประจำวันเราใช้คำนั้นเฝ้าดูอะไรได้ อุปมามาจากธรรมบรรยายของพระอาจารย์ชยปญฺโญ มีวันที่ของธรรมบรรยายและเวลาในวิดีโอกำกับไว้ (19 ก.ย. = ธรรมบรรยายภาคค่ำ ๑๙ กันยายน ๒๕๖๙, 23 ก.ย. = ธรรมบรรยายยามเช้า ๒๓ กันยายน ๒๕๖๙)
สิ่งหนึ่งเกิดเพราะอีกสิ่งหนึ่งมีอยู่ เมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนั้นจึงมี เมื่อสิ่งนี้ดับ สิ่งนั้นจึงดับ ท่านอาจารย์เรียกว่ากงล้อแห่งการเกิดที่หมุนอยู่ จะหยุดได้ก็ด้วยสติที่ทัน (19 ก.ย., 01:05)
ในชีวิตประจำวันก่อนที่อารมณ์นี้จะมา เมื่อครู่มีอะไรอยู่ก่อน
ไม่เห็นตามที่เป็น ปลาอยู่ในน้ำ มันหลงน้ำ มันไม่รู้จักน้ำ คนที่อยู่ในทุกข์ก็ไม่รู้จักทุกข์ (19 ก.ย., 04:15)
ในชีวิตประจำวันวันนี้เรารู้ตัวครั้งแรกว่าตึงเครียดเมื่อไร แล้วก่อนหน้านั้นตึงมานานเท่าไรแล้ว
จิตปรุงแต่ง มันนึกคิดและรู้สึกซ้ำแล้วซ้ำอีก จนสิ่งที่ปรุงขึ้นดูเหมือนโลกและเหมือนตัวเรา แม้นิมิตที่เห็นในสมาธิ ก็เป็นสิ่งที่จิตปรุงขึ้นเอง (19 ก.ย., 12:26)
ในชีวิตประจำวันเรื่องอะไรเกี่ยวกับคนคนนี้ ที่เรากำลังเล่าให้ตัวเองฟังเป็นรอบที่ร้อย
กาย กับสิ่งที่รู้สึก จำได้หมายรู้ และตั้งเจตนา ท่านอาจารย์ว่า วางกายจึงเห็นจิต วางรูปจึงเห็นนาม (19 ก.ย., 05:47)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้ส่วนไหนเป็นกาย และส่วนไหนเป็นสิ่งที่กำลังพูดถึงกาย
ที่ซึ่งภายนอกกับภายในมาเชื่อมต่อกันจนเกิดความรู้ มีหกคู่ ตากับรูป หูกับเสียง จมูกกับกลิ่น ลิ้นกับรส กายกับสิ่งที่มาสัมผัสกาย ใจกับความนึกคิด โลกเข้ามาในใจทางอายตนะเหล่านี้
ในชีวิตประจำวันตอนนี้มีอะไรกำลังเข้ามาทางอายตนะไหน
มีบางอย่างเข้ามาทางอายตนะ เกิดการกระทบ มีการกระเพื่อม (19 ก.ย., 16:07)
ในชีวิตประจำวันเมื่อครู่อะไรมากระทบเรา เสียง สายตา หรือความคิด
พอใจ ไม่พอใจ หรือเฉย ๆ ยังไม่ทันเป็นความโกรธ ความรัก หรือความกลัว เป็นเพียงบวกหรือลบขั้นแรกเท่านั้น ฝั่งที่เป็นทุกข์เห็นได้ชัดที่สุด ส่วนสุขนั้นละเอียด ประณีต เรายังยินดีที่จะยึดเอาไว้ (19 ก.ย., 09:06, 09:47) วงจรตัดได้ตรงนี้
ในชีวิตประจำวันเดี๋ยวนี้ พอใจหรือไม่พอใจ
อยากได้ หรืออยากให้พ้นไป เห็นแต่ส่วนที่น่าพอใจ ไม่เห็นโทษ (19 ก.ย., 10:08)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้เราอยากได้อะไร อยากให้อะไรพ้นไป
ยึดไว้ แม้ความโกรธเราก็ยึด เพราะยังมีความกำหนัดยินดีในความโกรธ มันถึงละไม่ได้ (19 ก.ย., 14:19)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้เรายึดอะไรไว้ ทั้งที่มันเจ็บ
กลายเป็นใครคนหนึ่ง คนที่เจ็บใจ ผู้ชนะ คนที่เป็นฝ่ายถูก เมื่อไม่ก่อภพ ไม่มีภพเป็นที่ตั้ง วิญญาณก็ไม่มีที่อาศัย (19 ก.ย., 23:01)
ในชีวิตประจำวันในการทะเลาะครั้งนี้ เรากลายเป็นใครไปแล้ว
ไม่ใช่เพียงทุกข์กายทุกข์ใจ แต่คือสิ่งที่ไม่เที่ยง สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นทนอยู่ไม่ได้ พึ่งไม่ได้ และไม่ใช่เรา (19 ก.ย., 07:29, 21:17)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้เราพึ่งอะไรอยู่ ที่มันจะเปลี่ยนไปแน่นอน
ระลึกได้ว่าเราอยู่ตรงนี้ และรู้ทัน สิ่งที่ตรงข้ามกับสติไม่ใช่ใจลอย แต่คือการลืมตัว โกรธจนหน้ามืด ทำอะไรไม่รู้ตัว
ในชีวิตประจำวันตอนนี้เราอยู่ตรงนี้ไหม ครั้งล่าสุดที่หายไปคือเมื่อไร
ที่ตั้งของสติสี่แห่ง กาย เวทนา จิต ธรรม ท่านอาจารย์ว่า อานาปานสติ สติปัฏฐานสี่ และโพชฌงค์เจ็ด เป็นเรื่องเดียวกัน ชื่อต่าง ๆ บอกเพียงว่าสติสมบูรณ์แค่ไหนแล้ว (19 ก.ย., 00:00, 00:38)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้ความใส่ใจของเราอยู่ที่ไหน กาย เวทนา อารมณ์ของจิต หรือความคิด
รู้ในขณะที่มันกำลังเกิด ไม่ใช่อีกชั่วโมงหนึ่งให้หลัง สตินั้นเป็นตัวกั้นกระแส (19 ก.ย., 02:16)
ในชีวิตประจำวันเรารู้ว่าโกรธก่อนกดส่งอีเมล หรือหลังจากนั้น
ใจที่ตั้งมั่น ไม่ส่าย ไม่ไหลไปกับสิ่งที่เข้ามากระทบ ไม่ถูกลากถูกดึงไปทางหูทางตา มันรู้ทุกอย่าง แต่ไม่ออกไปรู้ (19 ก.ย., 20:07, 20:40)
ในชีวิตประจำวันอยู่กับสิ่งเดียวสิบลมหายใจ เราวิ่งออกไปกี่ครั้ง
ทำอย่างถูกวิธีจนได้ผล สมาธิจะเป็นสัมมาสมาธิก็ต่อเมื่อมีสติอยู่ด้วย (19 ก.ย., 08:33) นั่งจ้องเฉย ๆ เป็นการฝึกผิด
ในชีวิตประจำวันเรามีสมาธิและรู้ตัวอยู่ หรือแค่เกร็ง
รู้สึกตัวเมื่อหายใจเข้า รู้สึกตัวเมื่อหายใจออก ทางจงกรมที่แท้จริงก็คือลมหายใจ เดินเข้าเดินออกอยู่นี่ มารมองไม่เห็น (19 ก.ย., 09:06, 33:11, 34:07)
ในชีวิตประจำวันสามลมหายใจ ตอนติดไฟแดง ในลิฟต์ ก่อนโทรออก
ทำจิตให้สงบก่อน แล้วจึงเห็นตามที่เป็น เริ่มจากสมถะก่อนไปวิปัสสนา อย่างไรก็ต้องอาศัยสมถะเป็นพื้นอยู่ดี (19 ก.ย., 00:38)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้เราสงบพอที่จะเห็นอะไรได้หรือยัง
สิ่งที่เจริญขึ้นเมื่อสติสมบูรณ์ สติ ธัมมวิจยะ วิริยะ ปีติ ปัสสัทธิ สมาธิ อุเบกขา ถึงขั้นนี้ไม่เรียกว่าสุขแล้ว เรียกว่าปัสสัทธิ กายก็ระงับลง จิตก็ระงับตาม (19 ก.ย., 28:18)
ในชีวิตประจำวันวันนี้มีอะไรที่สงบลงเองแล้วบ้าง
สิ่งที่รู้กับสิ่งที่ถูกรู้เป็นคนละอย่างกัน เวทนามีอยู่ แต่ไม่ใช่ “เรารู้สึก” (19 ก.ย., 16:41) ไม่มีหรอกผู้รู้ มีแต่รู้ ใครแสวงหาหรือสร้างผู้รู้ ก็คือหลงรู้ (23 ก.ย., 00:42)
ในชีวิตประจำวัน“มีความโกรธอยู่” แทน “เราโกรธ” ต่างกันไหม
โครงแสง แก้ว สวรรค์ นรก เสียง ทั้งหมดมาจากสัญญา จากที่ที่ตัวเองเคยอยู่มาแล้ว เป็นสังขาร ความปรุงแต่ง (23 ก.ย., 15:00, 15:44) ไม่มีความสำคัญอะไรเลย เห็นปุ๊บ กลับมาที่ลมหายใจ (23 ก.ย., 16:48, 18:23)
ในชีวิตประจำวันเวลานั่งแล้วมีภาพหรือความคิดผุดขึ้น เราตามมันไป หรือกลับมาที่ลมหายใจ
การเห็นด้วยการเพ่ง ยังไม่เป็นญาณ มีมาตั้งแต่ก่อนพระพุทธเจ้าตรัสรู้ (23 ก.ย., 09:00, 11:47) ใช้กำลังฌานข่มโทสะได้ แต่เหมือนกิ่งไม้ที่โน้มลง พอหมดกำลังมันก็ดีดกลับ (23 ก.ย., 22:46)
ในชีวิตประจำวันเราแค่ข่มความโกรธไว้ หรือเห็นมันตอนที่มันมา
รู้โดยไม่ออกไปรู้และไม่ตัดสิน สิ่งใดเกิดขึ้นมันก็รู้ ทำหน้าที่แค่รู้เฉย ๆ (19 ก.ย., 18:38, 20:45)
ในชีวิตประจำวันได้ยินเสียงหนึ่ง โดยไม่ว่าดีหรือไม่ดี
คำที่ท่านอาจารย์เอาไปต่อกับทุกอย่าง หลงได้ หลงมี หลงเป็น หลงสุข หลงทุกข์ สิ่งที่มีนั้นเพราะหลง ถ้าไม่หลงแล้วไม่มีอะไรเลย (23 ก.ย., 38:45) แม้แต่รู้ก็หลงได้ คือหลงรู้ (23 ก.ย., 00:42)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้เราหลงอยู่ในอะไร หลงได้ หลงมี หรือหลงว่าเราถูก
ถึงโสดาบันเมื่อสังโยชน์สามข้อสิ้นไป คือสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส ท่านอาจารย์อธิบายจากการปฏิบัติว่า ความโกรธจะเบาลงจนไม่เกิดอีก ส่วนความขุ่นเคืองใจ ความเสียดาย อาวรณ์ยังมีอยู่ และเบาบางลงในขั้นสกทาคามี (23 ก.ย., 23:20)
ในชีวิตประจำวันวันนี้ถ้ามีอะไรมาขัดใจ มันกลายเป็นความโกรธ หรือหยุดอยู่แค่ขุ่นเคือง
สิ่งที่ประกอบกันขึ้นเป็น “เรา” รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ไม่มีอันไหนเป็นเรา (19 ก.ย., 19:04)
ในชีวิตประจำวันสิ่งที่เจ็บอยู่ตอนนี้ คือกาย คือเวทนา หรือคือเรื่องที่เราเล่าทับลงไป
มันคร่ำคร่าชราไป มันไม่ตั้งอยู่ได้ มันไม่คงทน มันแปรเปลี่ยน สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา คือไม่ใช่เรา ไม่เป็นเรา (19 ก.ย., 07:29)
ในชีวิตประจำวันตั้งแต่เมื่อวาน มีอะไรในตัวเราที่ยังเหมือนเดิม
ความสำคัญมั่นหมายว่ากายนี้เป็นเรา การละสักกายทิฏฐิ ไม่ใช่ว่าเอากายนี้ทิ้ง มีแต่ความเห็นว่ากายนี้เป็นเราเท่านั้นที่หมดไป (19 ก.ย., 05:00)
ในชีวิตประจำวันเวลาปวดหลัง “หลังปวด” หรือ “เราแย่แล้ว”
ทุกอย่างมีด้านที่ล่อ และด้านที่เป็นโทษ ตราบใดที่ยังหลงอยู่ในส่วนที่น่าพอใจและไม่เห็นโทษ ก็ยังสลัดไม่ออกจริง (19 ก.ย., 10:08)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้อะไรล่อเราอยู่ และเราต้องเสียอะไรไปเพราะมัน
เครื่องหมักดองในจิต และสิ่งที่นอนเนื่องอยู่ลึก ๆ จะเข้าถึงได้ก็ต่อเมื่อสติสาวปฏิจจสมุปบาทย้อนกลับ จากเวทนาไปถึงอวิชชา (19 ก.ย., 22:45, 27:14)
ในชีวิตประจำวันปฏิกิริยาแบบไหนของเราที่เก่าจนเรานึกว่าเป็นนิสัยของเรา
เอาเรื่องปลีกย่อยมาเป็นหัวใจ ตำหนิคนอื่นว่าไม่ปฏิบัติ ไม่ทำวัตร ไม่สวดเหมือนเรา (19 ก.ย., 30:37, 31:09)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้เรากำลังตัดสินใครจากรูปแบบภายนอก
ทุกสิ่งที่ล่อเราออกจากการปฏิบัติ ใครเดินจงกรมอยู่ในลมหายใจ เดินเข้าเดินออกอยู่นี่ มารมองไม่เห็น (19 ก.ย., 34:07)
ในชีวิตประจำวันตอนนี้อะไรกำลังล่อเราออกจากลมหายใจ
ท่านอาจารย์ปิดท้ายธรรมบรรยายว่า ไม่ต้องเก่ง ไม่ต้องดี ไม่ต้องเลิศกว่าใคร เพียงแค่รู้ตัวก็พอ (19 ก.ย., 36:36)
แปลให้ถึงความหมาย ด้วยภาษาธรรมดา ธรรมบรรยายและบทถอดเสียง: schwoererd.com/talks/19092026/ · PDF ↓